Marshmallow Deneyi: Özdenetim ve İrade Eğitimde Başarının Anahtarı mı?

Yazar: Doç.Dr. İhsan Seyit ERTEM

Araştırmacılar tarafından özdenetim yani kendini kontrol edebilme becerisi, irade ve sabır insanları başarıya ulaştıran temel faktörler olarak gösteriliyor. Stanford Üniversitesinden Prof. Dr. Walter Mischel 1960’lı yılların sonunda 4-5 yaşlarındaki çocuklarda özdenetim ve irade yeteneğinin gelecekteki başarıları üzerinde etkisini belirlemek ve bazı tahminler yapmak üzere “Marshmallow Deneyi” başlıklı bir araştırma gerçekleştirdi.

Test kısaca şöyle kurgulanmıştı: Her çocuğu özel bir odaya getirip, sandalyeye oturtarak ve önündeki masaya bir marshmallow (şekerleme) koymakla işe başlandı. Daha sonra araştırmacı, çocuğa odadan ayrılacağını ve çocuk uzaktayken şekerleme yememesi durumunda ikinci bir şekerleme ile ödüllendirileceğini söyledi. Ancak, çocuklar eğer araştırmacı geri gelmeden önce birinci şekerlemeyi yemeye karar verirse, ikinci bir şekerlemeyi alamazdı. Dolayısıyla seçim basitti: şu anda bir şekerleme ya da sonra ödül olarak ikinci şekerleme. Araştırmacı, çocukları 15 dakika bekletti. Odada tek başına bekleyen bazı çocuklar araştırmacı kapıyı kapattıktan sonra ayağa fırladı ve ilk şekerlemeyi yedi. Diğerleri arasında kendilerini tutmaya çalıştıkları sırada sandalyelerinde zıplayanlar, sandalyeden düşenler oldu ancak birkaç dakika sonunda dayanamayıp pes ediyorlardı. Bu beklemede bazılarının yüz ifadelerinden çok sıkıntı çektikleri açıkça görülüyordu. Test sonunda, birkaç çocuk 15 dakika bekleyip başarılı oldu. Testi geçmek, çocukların gelecekteki başarılarının umut verici bir işareti olarak görüldü.

Prof. Dr. Walter Mischel ve meslektaşları, her çocuğu 20 yıldan uzun bir süre boyunca takip etti ve 1990 yılında çalışmanın sonuçlarını açıkladılar.  İkinci şekerleme için sabırla bekleyen çocukların kolej sınavında daha yüksek puanlar aldıkları, akademik başarı, sosyal yeterlilik, dilsel yeterlilik, finansal durum, özenli olma, dikkatli olma bakımından sabır gösteremeyen çocuklara göre daha başarılı oldukları görüldü. Başka bir deyişle, bu deney çocuklarda özdenetim (otokontrol) ve irade (sabır) becerisinin yaşamdaki başarı için kritik faktörler olduğunun kanıtı olarak gösterildi.

Ancak, Prof. Dr. Walter Mischel tarafından yapılan çalışma sonuçları ile ilgili bir takım soru işaretleri de bulunmaktadır. Kültürel etkenler, sosyo-ekonomik düzey, güven duygusu ve yetiştirilme ortamı araştırma sonuçları üzerinde etkili olmuş olabilir mi? Araştırma Amerika Birleşik Devletlerinde Stanford Üniversitesi içinde yer alan bir anaokulunda ki doksandan az çocukla yapılmıştı ve çocukların ebeveynleri eğitimli ve gelir düzeyi ortalamanın üzerindeydi. Aynı çalışma Türkiye’de ya da başka bir ülkede veya düşük gelirli ailelerin çocukları üzerinde yapılsa aynı sonuçlara ulaşılabilir miydi? Bekleme süresi sonunda verilecek ödül çocuk için beklemeye değecek kadar önemli görülmüyor veya çocuklara anne babaları tarafından bir söz verilmiş ve bu söz tutulmamış ise (güvensizlik)  ya da ailenin ekonomik düzeyi düşük olduğu için yiyecek bulamama endişesi varsa çocukların şekerlemeyi erkenden yememeleri için bir neden kalmamış olabilir.

Nitekim 2018 yılında Tyler Watts, Greg Duncan ve Hoanan Quan tarafından yayınlanan yeni çalışma tüm bulguları kuşkulu hale getirdi. Araştırmacılar 1960’larda Prof. Dr. Walter Mischel tarafından geliştirilen klasik marshmallow testini 10 katı kadar daha büyük örneklemle (900 çocuk) ve bazı değişkenleri (örneğin çocukların anne babalarının geliri ve eğitim düzeyi gibi) kontrol altına alarak yeniden düzenlediler.  Yeni araştırma sonuçları aslında çocukların testi geçmesi ile gelecekteki eğitim başarıları arasındaki ilişkinin var olduğunu ancak oldukça sınırlı olduğunu gösterdi.

Sonuç olarak Prof. Dr. Walter Mischel gibi büyük oranda ya da sınırlı oranda da olsa pek çok araştırmacı özdenetim (otokontrol) ve irade (sabır) hayatımız boyunca göstereceğimiz başarıda rol oynadığı konusunda hem fikir.  Özdenetim ve sabır becerisi geliştirilebilir. Peki, bunu nasıl yapabiliriz? Örneğin, ders çalışmaya küçük adımlarla başlanabilir ve bu süreci eğlenceli hale getirebiliriz. Olumsuz düşüncelerden uzak durarak başarılarımıza yoğunlaşabiliriz. Evet, ben bunu yapabilirim ve sonuçları bu fedakârlığıma değer duygusu bizi çalışmaya motive edecektir. Yaşadığınız deneyimler ne kadar olumlu ve memnuniyet verici ise özdenetiminizi o kadar iyi sağlayabilirsiniz. Televizyon veya bilgisayarda vakit geçirmeyi bir süre erteler veya sınırlı hale getirip ödevinizi tamamlarsanız daha yüksek not alırsınız. Bu tür günlük pratikler, küçük ilerlemeler ve süreklilik başarıya ulaşmamızı kolaylaştıracak ve fayda sağlayacaktır.

See Also

Profesör Mischel tarafından geliştirilmiş Marsmallow testini  aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz:

Marshmallow Testi

Zevki Erteleme Becerisi Testi – Marshmallow Testi Nedir?İlk defa 1970 yılında Colombia Üniversitesi’nde Walter Mischel tarafından uygulanan “Marshmallow Testi” yani “Zevki Erteleme Becerisi Testi” 45 yıldır 4 ve 6 yaş aralığında anaokulu çağındaki çocukların kendini kontrol edebilme ve duygularını yönetme becerilerini ölçmek için uygulanıyor. Zevki Erteleme Becerisi Testiile ilgili ayrıntılar için: http://goo.gl/us1FGE

Posted by Davranış Bilimleri Enstitüsü on Tuesday, May 31, 2016
What's Your Reaction?
Bilgilendirici
0
İlginç
0
Mükemmel
0
View Comments (0)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Scroll To Top