Now Reading
Öğrenmek ve deneyimlemek için sınıfın dışına çıkmak! Eğitimde dış mekânların kullanımı

Öğrenmek ve deneyimlemek için sınıfın dışına çıkmak! Eğitimde dış mekânların kullanımı

Yazar: Dr. Firdevs BURÇAK

İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa

Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi

Erken çocukluk döneminin tarihsel sürecinde “doğa” ve “çocuk” kavramlarının birbiriyle olan etkileşimlerinin oldukça önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir. 17. yüzyılda bilimde yaşanan devrimler, çocukların eğitiminde (ilk elden) deneyimleyerek bilgiyi elde etme fikrini ön plana çıkarmıştır. Bu yıllarda doğa ile çalışma düşüncesini en çok etkileyen ve önemli bir eğitim reformcusu olan Comenius, çocukların doğal dünyayla iletişim kurabilmesinde tüm duyularını kullanmaları gerektiğini önemle vurgulamıştır. Bunun yanı sıra çocuğun eğitiminde, çocuk ve doğa etkileşimini temel alan bu felsefenin izleri Jean-Jacques Rousseau, Johann Pestalozzi, Friedrich Froebel, Maria Montessori, Loris Malaguzzi, Rudolf Steiner vs. gibi diğer değerli eğitim öncüllerinde de görülmüştür.

Oysa ki gelişen teknoloji ve değişen makro sistemik yapının etkisiyle, tarihsel süreç boyunca çocukların eğitiminde oldukça önemli bir yere sahip olan doğal alanların, eğitimciler ve aileler tarafından kullanımının giderek azaldığı görülmektedir. Amerika’da 8950 çocuk üzerinde gerçekleşen araştırmaya göre annelerin % 44’ ü ile babaların % 24’ ü her gün en az bir kere çocuklarını dışarıya çıkardıklarını belirtmişlerdir. Çocukların ise % 51’ i aileleriyle birlikte oyun oynamak için her gün en az bir kere dışarıya çıktıklarını dile getirmişlerdir (Tandon, Zhou, ve Christakis , 2011). Günümüzde dış mekan kullanımının aile ortamında giderek azalması, çocuklar açısından okullardaki dış mekan oyun ve öğrenme fırsatlarının yaratılmasına duyulan ihtiyacı arttırmaktadır.

Dış mekan eğitim ortamları sağlıklı davranışları desteklemede, çocukların fiziksel, ruhsal, sosyal- duygusal, bilişsel ve eğitimsel iyi oluşlarını geliştirmede oldukça önemli bir yere sahiptir. Bunun yanı sıra çocuklarda öz düzenleme, öz güven ve psikolojik yılmazlık becerilerini geliştirirken; görüş mesafesini, akademik performansı ve konsantrasyonu arttırır. Ayrıca bu ortamlar çocukların doğal dünyayla etkileşim kurmasını sağlayarak içinde yaşadığı ekosisteme dair duyarlılık geliştirmesi için fırsatlar yaratırlar. Dış mekânlar, çocuklara doğanın ev sahipliğinde doğal unsurlarla oyun oynama şansı sunarak; etkileşimi, özerkliği, keşfi ve merakı teşvik etmek için eğlenceli ortamlar yaratırlar.

Dış mekan nedir?

Dış mekanlar daha fazla belirsizlik ve risk içeren “açık” olarak tanımlanabilen dinamik ortamlardır. Dış mekan eğitim ortamları, sınıf dışındaki açık alanların bir öğrenme ortamı olarak kullanıldığı, öğretmen liderliğinde veya çocukların kendi başlarına hikaye, şarkı söyleme, oyun oynama ya da fenle ilgili etkinlikleri gerçekleştirdikleri ve çocukların doğal unsurlarla temasının desteklendiği ortamlardır. Dış mekan eğitim etkinlikleri sınıfta gerçekleştirilen tüm öğrenme etkinliklerinin dışarıda da gerçekleştirebileceği fikrinden yola çıkar ve yaşayarak öğrenmeyi merkeze alır. Bu nedenle MEB okul öncesi eğitim programında yer alan tüm eğitim etkinlikleri (Türkçe, sanat, matematik, fen, oyun, drama, müzik, hareket, okuma-yazmaya hazırlık ve alan gezileri) içermektedir. Dış mekanda eğitim müfredat odaklı olabileceği gibi; yaşadığımız dünyaya dair bilgi, beceri ve tutumları geliştirmek amacıyla davranış odaklı, eğlence ve dinlenme odaklı, doğayı ve doğal kaynakları koruma odaklı, kamp ve doğal yaşamda var olabilme odaklı düzenlenebilir.

Örnek Etkinlik

Bu yer sana nasıl hissettiriyor?

Yaş grubu: 4-8 yaş

Kazanımlar: Duyularını tanıma, farklı duyuları fark etme, yeni duyularla tanışma

1. Aşama:

  • Öğretmen “dokunarak hissettiğiniz şeylerin, hissini nasıl tanımlarsınız?   Tanımlamanın başka yolları var mıdır?” gibi sorular sorarak sınıfta çocuklarla beyin fırtınası yapar.
  • Çocuklardan düz, engebeli, dikenli, sıcak, soğuk, ıslak, kuru …. gibi pek çok sıfat gelebilir, ama öğretmen dikkatleri daha farklı sıfatlar üzerine çekmeye çalışır. Böylelikle öğretmen duyuları tanımlayan bir sıfat listesi oluşturmuş olur. (Okul öncesi yaş gruplarında liste için resimler kullanılabilir, çocuklar çizebilir, ya da görseller kullanılabilir).
  • Sonrasında bu liste her çocuğa verilir ve araştırma yapmak için çocuklarla birlikte dışarıya çıkılır.

2. Aşama:

  • Okul bahçesinde ya da parkta çocuklardan, listedeki duyularla eşleşen yerleri ve doğal nesneleri bulmaları istenir.
  • “O yerdeyken nasıl hissediyorsun, dokununca nasıl hissediyorsun?” gibi sorularla çocukların duyularını fark etmeleri sağlanır.
  • Bu esnada çocuklara listedeki duyuyla eşleşen doğal malzemeyi çizebileceği, ya da sınıfa götürmek için yanına alabileceği söylenir.

3. Aşama:

  • Etkinlik sonrası paylaşım için dışarıda kalmaya devam edilebilir ya da sınıfa geri dönülebilir. Paylaşım esnasında çocukların neler bulduğunu anlatmaları istenir. Doğal nesneler listede tanımlanan duyulara göre sınıflandırılabilir. Tüm çocuklardan doğal nesnelerle temas ederek nesneleri hissetmeleri sağlanabilir.
  • Sonrasında öğretmenin yeni tanımlayacağı duyusal sıfatlara göre sınıflandırma yapılabilir: “Hangileri sizi şaşırttı? Hangileri sizi en çok meraklandırdı? Hangileri sizin için garipti? Hangileri size farklı geldi ? Hangileri korkutucuydu?” vs. gibi sorular, nedenleriyle birlikte sorulabilir.
  • Bu esnada tüm çocukların doğal nesnelerle temas etmesi ve yeni duyularla tanışması sağlanır ve etkinlik tamamlanır.

Yüksek Kaliteli Dış mekanların Düzenlenmesi

Erken çocukluk eğitiminin dış mekanı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış fiziksel aktiviteyi, oyun oynamayı ve öğrenmeyi teşvik etmek için tasarlanmış çeşitli özellikler içeren doğal görünümlü bir fiziksel çevreye sahip olmalıdır. Dış mekan oyun ve öğrenme ortamları doğal ve yapılandırılmış oyun materyallerini içererek spesifik ya da grup aktivitelerini destekleyici nitelikte olmalıdır. Bu nedenle yüksek kaliteli dış mekan eğitim ortamlarının sabit oyun araçları, doğal unsurlar, tekerlekli oyuncaklar, kum oyun alanı, su oyun alanı, müzik ve hareket – akustik oyun alanı, kitap alanı, yaratıcı sanat alanı, sessiz alan, denge aletleri, çiçek ve sebze bahçesi, taşınabilir materyaller, tırmanma ağaçları, dekoratif unsurlar vs. gibi alanları barındırması önerilmektedir.

Yüksek kaliteli dış mekan eğitim ortamlarının düzenlenmesinde kuşkusuz ki öğretmenler oldukça önemli bir rol oynamaktadırlar. Bu nedenle öğretmenlerin dış mekanları öğrenme sürecinin bir parçası olarak görmesi, iç ve dış mekan arasındaki akışı sağlaması, dış mekanda eğitim programları/planları geliştirmesi ve dış mekan etkinlikleri için kesintisiz ve uzun bir zaman ayırması (gün boyunca sınıfların her üç saatte bir en az 30 dakika dış mekanı kullanım süresi olmalıdır) eğitimde aktif dış mekan kullanımının artmasında etkili olacaktır.

KAYNAKLAR

Bento, G. & Dias, G. (2017). The importance of outdoor play for young children’s healthy development. Porto Biomedical Journal, 2 (5), 157–160.

Bilton, H. (2010). Outdoor learning in the early years : Management and innovation (3rd ed.). New York, NY : Taylor & Francis Group.

See Also

Burçak, F. (2018). Okul öncesi eğitim ortamlarındaki dış mekan kalitesi ile dış mekan ortamlarına ilişkin öğretmen algıları ve kullanımlarının belirlenmesi. (Doktora tezi). YÖK Tez Merkezi’nden erişilebilir. (Tez No: 515951).

Ford, P. (1986). Outdoor Education: Definition and Philosophy.

Joyce, R. (2012). Outdoor learning: Past and present. Maidenhead: Open University Press.

Nelson, E. (2012). Cultivating outdoor classrooms: Designing and implementing child-centered learning environments. St. Paul, MN : Redleaf Press.

Outdoor learning environments. (n.d.). Retrieved from https://www.education.sa.gov.au/teaching/projects-and-programs/outdoor-learning-environments.

Tandon, P.S., Zhou, C., Lozano, P. & Christakis, D.A. (2011). Preschoolers’ Toplam daily screen time at home and by type of child care. Journal of Pediatrics, 158 (2), 297-300.

Wilson, R. (2012). Nature and Young children: Encouraging creative play and learning in natural environments (2nd ed.). New York, NY : Routledge.

What's Your Reaction?
Bilgilendirici
0
İlginç
0
Mükemmel
0
View Comments (0)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Scroll To Top