Okuma-Yazmaya Erken Yaşlarda Hazırlanmak!

Yazar: Arş. Gör. Elife Nur SAYDAM

Okuma ve yazma, hiç şüphesiz ki gündelik hayatımızın her anında kullandığımız en temel becerilerden. Bu beceriler, sosyal hayatımızdan başlayarak akademik yaşamımızda da kendisini gösteriyor. Fakat günümüzde okuma ve yazmanın işlevi sadece “okuryazarlık” kavramıyla sınırlı değil. Yani yazılı bir metni seslendirmekle ya da bir takım sembolleri kullanarak yazı yazma eylemiyle sınırlı değil. Artık okuyan, okuduklarını anlayabilen aynı zamanda bunları kullanabilen ve yazılı olarak en doğru şekilde aktarabilen bireyler yetiştirilmek amaçlanıyor. Aslında en temel amaç; bireylerin okuma, okuduğunu anlama ve yazma performanslarını en üst düzeye getirmek. Yapılan araştırmalar bireylerin okuma ve yazma başarılarının daha iyi bir düzeyde olmasını sağlamak için; erken çocukluk döneminden itibaren çocukların gelişimini çeşitli becerilerle destelemek gerektiğine işaret ediyor. Peki neler yapılabilir? Erken çocukluk döneminde çocuklara hangi beceriler kazandırılabilir? Ya da çocuklardaki hangi beceriler desteklenebilir?

Gerek yurt içi gerekse yurt dışında yapılan araştırmalar, çocuklardaki erken okuryazarlık becerileri gelişiminin gelecekteki okuma ve yazma başarısında büyük bir role sahip olduğunu ortaya koyuyor. Bunlarla birlikte; “Görsel Algılama, Fonolojik Farkındalık, Hızlı Otomatik İsimlendirme ve Yazı Yazma Gelişimi” de bu beceriler arasında yerini alıyor. Çalışmalar, bu becerilerin küçük yaşta kazandırıldığı ve gelişiminin desteklendiği çocukların, ilkokula daha hızlı ve kolay bir başlangıç yaptıklarını gösteriyor.

Temeli görme ve algılama sürecine dayanan okuma eylemi, çocukların erken yaşlardaki görsel algılama düzeylerinden etkileniyor. Yani okul öncesi dönemde daha iyi düzeyde görsel algılama becerisi geliştirmiş olan çocuklar ilkokul yıllarında daha iyi bir okuma performansı ortaya koyuyor.

İlk okuma ve yazma öğretiminin, ses esaslı yöntemle gerçekleştirildiği ülkemizdeki okuma-yazma öğretimi sürecinde ise fonolojik farkındalığın etkisi tartışılamayacak kadar önemli. Seslere karşı bilinci ve duyarlılığı ifade eden bu beceri, sözcüklerdeki her bir ses biriminin kolaylıkla tanınmasına yardım ediyor.

Bireylerin zihinlerindeki işlem gücünü ve hızını ortaya koyan hızlı otomatik isimlendirme becerisi de okumanın erken yaşlardaki öngörücülerinden. Hızlı otomatik isimlendirme, bireylerin gördüğü sembolleri en kısa sürede doğru bir şekilde sözlü olarak ifade etmelerini gerektiriyor. Zihinde gerçekleşen işlemler bakımından okumayla benzerlik gösteren hızlı otomatik isimlendirme; harf, renk, şekil ve rakamları seslendirme gibi alt görevlerden oluşabiliyor.

Erken yaşlarda yapılacak boyama, çizgi, karalama, kalem ve makas tutma; el, kol ve parmak kaslarını geliştirmeye yönelik yapılacak her türlü çalışma bireylerin yazı yazma gelişimleriyle bağlantılı etkinlikler. Çocukların küçük yaşlarda oluşturdukları yazı yazma gelişimleri ise yazma başarılarını etkileyecek nitelikte.

Peki neler yapılabilir?

See Also

  • Çocukların görsel algılama becerilerine yönelik olarak; çocuklar, erken yaşlardan başlanarak görsel uyaranlarla karşılaştırılabilir. Görsellerle zenginleştirilmiş nitelikli çocuk kitaplarıyla buluşturulabilir.
  • Çocukların kendilerine ait olacak şekilde yazı köşeleri oluşturulabilir. Bu köşede çocuğun fiziksel gelişimine uygun masa, sandalye, renkli kalemler, kağıtlar, makas, karton, el işi kağıdı vb. malzemeler bulundurulabilir.
  • Çocuklarla uyaklı şarkılar, şiirler okunabilir. Çocukların sesleri fark etmelerine yardımcı olabilecek oyunlar kurgulanabilir ve bu oyunlar çocuklarla birlikte oynanabilir.

Çocuklarla erken yaşlarda zihinsel işlem hızını artıracak oyunlar oynanabilir.

Yararlanılan Kaynak:

Norton, E. S. & Wolf, M. (2012). Rapid Automatized Naming (RAN) and reading fluency: Implications for understanding and treatment of reading disabilities. Annual Review of Psychology, 63(1), 427-452.

 

What's Your Reaction?
Bilgilendirici
4
İlginç
0
Mükemmel
2
View Comments (0)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Scroll To Top